Instytut Pamięci Narodowej - Gdańsk

https://gdansk.ipn.gov.pl/pl2/upamietnianie-i-identyfikacje/upamietnianie-walk-i-meczenstw/upamietniamy-weteranow/203738,Uroczystosc-oznakowania-tabliczka-weterana-grobu-Andrzeja-Zbierskiego-wpisanego-.html
02.03.2026, 17:42

Uroczystość oznakowania tabliczką weterana grobu Andrzeja Zbierskiego wpisanego do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski – Gdańsk, 18 lipca 2024

Na Cmentarzu Centralnym „Srebrzysko” w Gdańsku miała miejsce uroczystość oznakowania tabliczką weterana grobu Andrzeja Zbierskiego.

18.07.2024

Andrzej Zbierski ps. Śmiały urodził się 20.01.1926 r. w Ostrowie Wielkopolskim jako syn Dominika i Marii. W okresie okupacji niemieckiej kontynuował naukę na tajnych kompletach w Częstochowie. W 1944 r. zdał maturę i ukończył średnią szkołę handlową. Matka była nauczycielką, ojciec profesorem historii i literatury polskiej w gimnazjum w Ostrowie Wielkopolskim i w Poznaniu, od 1929 r. do 1939 r. dyrektor liceum im. Romualda Traugutta w Częstochowie. Na początku 1940 r. Andrzej Zbierski jako łącznik pomagał ojcu, który pełnił wówczas funkcję Komisarza Cywilnego w Podokręgu Zagłębie w Tajnej Organizacji „Służba Zwycięstwu Polski”, za co został rozstrzelany przez gestapo w „Akcji AB” 3 lipca 1940 r. w Janowie koło Częstochowy.

Andrzej Zbierski w 1940 r. zorganizował tajną drużynę harcerską, która w listopadzie 1941 r. weszła w skład Szarych Szeregów. Następnie w listopadzie 1942 r. została wcielona do Grupy Szturmowej Szarych Szeregów, wchodzącej w skład Armii Krajowej w Częstochowie, pod dowództwem mjr Leona Kozłowskiego ps. Leon. Pełnił funkcję zastępcy dowódcy plutonu w 1. kompanii Grupy Szturmowej. Prowadził intensywne szkolenia w zakresie posługiwania się bronią oraz prowadzeniem walk w mieście. Brał udział m.in. w rozlepianiu afiszy antyniemieckich, zrywaniu flag niemieckich, prowadził tajne nauczanie na kompletach dla dzieci polskich. Bezpośrednio uczestniczył w walkach zbrojnych przeciwko okupantowi na terenie Częstochowy i w okolicy. Zdobywał broń dla oddziałów Armii Krajowej z rejonu Mirów k/Częstochowy, także transportował broń z Olsztyna do Częstochowy. Kolportował prasę podziemną, książki, skrypty i mapy wojskowe. Dokonał werbunku około 40 osób do Szarych Szeregów. Gestapo kilkakrotnie przeszukiwało jego dom rodzinny. Bezpośrednimi jego dowódcami byli: ppor. Leonid Parnasow ps. Lońka oraz sierż. podchorąży Zbigniew Misiołek ps. Dobosz. W 1944 r. ukończył tajną szkołę podchorążych Armii Krajowej otrzymując nominację na kaprala podchorążego, następnie na stopień plutonowego.  W 1949 r. otrzymał nominacje na podporucznika. 22 września 1945 r. ujawnił się przed Komisją Likwidacyjną. W okresie 1945-1946 był łącznikiem I Komendy Konspiracyjnego Wojska Polskiego. 27.04.1946 r. został aresztowany przez WUBP w Łodzi. Był oskarżony o przekazanie do prasy podziemnej informacji o śmierci studentki Marii Tyrankiewicz, zamordowanej w Łodzi przez żołnierza Armii Czerwonej.  Był sądzony razem z kpt. Stanisławem Sojczyńskim pseud. Warszyc. 17.12.1946 r. został skazany na rok więzienia. Na mocy amnestii z dn. 22.02.1947 r. karę darowano.  

Ukończył historię i archeologię na Uniwersytecie Łódzkim. W 1962 r. obronił doktorat, w 1972 r. habilitację. W latach 1955-1991 kierował badaniami archeologicznymi w Gdańsku prowadzonymi przez Instytut Archeologii i Etnologii PAN w Gdańsku. Od 1991-2001 był dyrektorem Centralnego Muzeum Morskiego i jednocześnie wykładowcą w Instytucie Archeologii i Etnografii UMK w Toruniu. Działacz harcerski – harcmistrz, jeden z założycieli Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej.

Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 r., Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem Armii Krajowej, Medalem Pro Memoria, Medalem Wojska Polskiego.