Instytut Pamięci Narodowej - Gdańsk

https://gdansk.ipn.gov.pl/pl2/aktualnosci/192864,Uroczystosc-oznakowania-tabliczka-weterana-grobu-Stefana-Kowalewskiego-Matrosa-G.html
27.02.2026, 17:49

Uroczystość oznakowania tabliczką weterana grobu Stefana Kowalewskiego „Matrosa” – Gdańsk, 23 października 2023

Na Cmentarzu Centralnym Srebrzysko w Gdańsku miała miejsce uroczystość oznakowania tabliczką weterana grobu Stefana Kowalewskiego „Matrosa”.

23.10.2023

Był on żołnierzem Armii Krajowej, w której szeregi wstąpił wiosną 1943 r. Działał w Brygadzie Dywersyjnej „Broda 53” w batalionie „Zośka”, 1. Kompanii Maciek. W Powstaniu Warszawskim walczył w rejonie Woli, Starego Miasta, Śródmieścia i Czerniakowa. W uroczystości wzięła udział córka bohatera Grażyna Brodzikowska wraz z mężem Jerzym Brodzikowskim.

Stefan Kowalewski urodził się 7 stycznia 1920 r. w Szreńsku. Jego rodzicami byli Ignacy i Helena z domu Komorek. W maju 1939 r. ukończył Liceum Matematyczno-Fizyczne w Warszawie. W czasie okupacji mieszkał w Warszawie i pracował m.in. w warsztatach samochodowych. Wiosną 1943 r. wstąpił w szeregi Armii Krajowej, do Brygady Dywersyjnej „Broda 53” w batalionie „Zośka” – 1. Kompania Maciek. Działał pod pseudonimem „Stefan”, „Matros”, ostatni stopień wojskowy w AK podporucznik. W styczniu 1944 r. brał udział w akcji „Polowanie”, której celem było zlikwidowanie niemieckich dygnitarzy powracających z polowania. Pod koniec czerwca 1944 r. uczestniczył w akcji zaopatrzeniowej „Opony”, w czasie której wywieziono z niemieckiej Galerii Luxemburg duży zapas opon. Brał udział w Powstaniu Warszawskim od momentu jego wybuchu do kapitulacji stolicy. Walczył w rejonie Woli, Starego Miasta, Śródmieścia i Górnego Czerniakowa. Współuczestniczył m.in. w zdobywaniu więzienia na „Gęsiówce”, w walkach koło Szpitala Bożego Jana, na ul. Franciszkańskiej, w obronie willi Pniewskiego. Przewoził rannych z Woli do Starego Miasta. Po zakończeniu powstania został pojmany i wywieziony na przymusowe roboty do Niemiec. Do kraju powrócił na początku 1945 r. W maju 1945 r. wyjechał do Gdańska i rozpoczął pracę w Straży Portowej. Ukończył studia na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej. Przez szereg lat związany był zawodowo z przemysłem stoczniowym. Ostatnim miejscem zatrudnienia była Gdańska Stocznia Rzeczna, zajmował stanowisko zastępcy dyrektora d/s technicznych.

Zmarł 13 marca 2010 r. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym Srebrzysko w Gdańsku (rejon IX, kwatera TAR IV Woj., rząd 2, nr grobu 47).  Decyzją prezesa IPN mogiłę wpisano do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski.