Instytut Pamięci Narodowej - Gdańsk

Płk. Bruno Rolke, ur. 4.11.1896 r. w Tyflisie, weteran Błękitnej Armii, walk z Ukraińcami Małopolsce Wschodniej, wojny polsko-bolszewickiej i bitwy warszawskiej, wojny obronnej 1939 r. oraz Armii Krajowej. 3.04.1920 r. pod miejscowością Plisków por. Rolke poprowadził atak dwoma plutonami na przeważające siły bolszewików (brygadę Budionnego), zadając im znaczne straty. Przyczynił się do szybkiego zajęcia miasta, za co został odznaczony Krzyżem Walecznych. 12.09.1920 r. wsławił się bohaterskim atakiem na linię wroga pod wsią Łudzin. Pomimo odniesienia ciężkiej rany, nie przerwał dowodzenia i przełamał pozycje nieprzyjaciela. Za ten czyn został odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy. Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku. Zmarł 22.08.1971 r. w Gdańsku i został pochowany na cmentarzu w Oliwie.

Ppłk. Fidelis Włodarski, ur. 6.02.1897 r., weteran walk o Lwów, wojny polsko – bolszewickiej, wojny obronnej 1939 r. oraz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Fidelis Włodarski 23.11.1918 r. zgłosił się do Wojska Polskiego i został przydzielony I Warszawskiego Batalionu Ochotniczego Oddziału Odsieczy Lwowa. 2 stycznia 1919 r. objął dowództwo jednej z kompanii Batalionu. Na froncie galicyjskim był trzykrotnie ranny i czterokrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. W czasie wojny polsko-bolszewickiej dowodził 10 kompanią 3 batalionu Pułku Strzelców Wielkopolskich. Brał udział w walkach nad Berezyną, w czasie odwrotu na linię Wieprza i w czasie ofensywy wojsk polskich znad Wisły. Był bardzo wysoko oceniany przez przełożonych za operatywności i wyjątkową odwagę w czasie walki, a nawet stawiany za wzór dowódcy. Przełożeni w dokumentacji wojskowej podkreślali, że od grudnia 1918 r. do końca wojny polsko-bolszewickiej przez cały czas, nieprzerwanie przebywał na froncie. Ranny, po wyleczeniu natychmiast wracał do swojego oddziału. Za udział w wojnie polsko-bolszewickiej został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku.  Zmarł w 1969 r. i został pochowany w Polsce na cmentarzu w Gdańsku Oliwie.

Władysław Gębal, ur. 22.06.1899 r., weteran walk w Galicji Wschodniej, wojny polsko-bolszewickiej, wojny obronnej 1939 r. 1 listopada 1918 r. ochotniczo zaciągnął się do wojska polskiego, otrzymując przydział do 1 kompanii 5 Pułku Piechoty Legionów. Zaraz potem wyruszył z na front polsko-ukraiński. W kwietniu 1919 r. 5 PP Leg. został skierowany do walk z bolszewikami. Przeszedł cały szlak bojowy 5 PP Leg. podczas wojny polsko-bolszewickiej, walcząc również w bitwie warszawskiej. Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako zawodowy podoficer.  Zmarł w 1957 r. i został pochowany na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku.

Mjr Leon Rapszewicz-Zielewicz, ur. 18.06.1894 r. weteran wojny polsko-bolszewickiej, walk o Wilno w oddziałach gen. Lucjana Żeligowskiego, Armii Krajowej oraz Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, więzień polityczny okresu stalinowskiego. W czasie wojny polsko-bolszewickiej był oficerem Wileńskiego Pułku Strzelców. Czterokrotnie został odznaczony Krzyżem Walecznych został odznaczony za następujące czyny na polu walki:

• 5 czerwca 1919 r. w boju pod Gancewiczami dowodząc kompanią, odpierał ataki nieprzyjaciela pomimo beznadziejnej sytuacji. Wzięty do niewoli zmylił przeciwnika i uciekł do swojego pułku.
•  5 listopada 1919 r. w bitwie pod Leplem, gdy pułkowi groziło oskrzydlenie i rozbicie, na czele 3 komp. przeszedł po zamarzniętej rzece, czego nieprzyjaciel się nie mógł spodziewać, wszedł do miasta i przegonił bolszewików z mostów, zmuszając ich do odwrotu.
• 15.08.1920 r. pod Radzyminem powstrzymał wycofujące się pod naporem nieprzyjaciela trzy kompanie III Baonu i poprowadził je do ataku, odzyskując utracone pozycje, a następnie osobiście prowadził brawurowy atak na Radzymin, podczas którego doszło do walk na bagnety. Zdobycie Radzymina miało ogromne znaczenie, dla kontynuowania ofensywy przeciwko bolszewikom.
• 28.09.1920 w bitwie pod Papiernią widząc, że nieprzyjaciel przełamuje front, rzucił się do ataku, idąc na czele swojego batalionu. Oparł bolszewików, zdobył dużą ilość broni i wziął do niewoli wielu jeńców.

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w służbie czynnej w Wojsku Polskim. Zmarł w 1971 r. i został pochowany na cmentarzu w Gdańsku Oliwie.

Kpt. Stanisław Borowski, ur. 6.06.1895 r., weteran walk w Ukraińcami w Galicji Wschodniej, wojny polsko-bolszewickiej i wojny obronnej 1939 r. W wojnie z bolszewikami dowodził 4 kompanią I Batalionu 32 Pułku Piechoty. Dwukrotnie został odznaczony Krzyżem Walecznych, m.in. za poprowadzenie brawurowego ataku w dniu 14 października 1920 r.  na odrutowane pozycje wroga pod wsią Wielka Śliwa, czym uratował sytuację w krytycznym dla oddziału położeniu. W opinii personalnej napisanej przez przełożonych w 1922 r. podkreślono, że w boju wykazywał postawę wzorową. Na froncie był od początki 1919 r. do końca wojny z bolszewikami z miesięczną przerwą na pobyt w szpitalu z powodu tyfusu. Brał także udział w Bitwie Warszawskiej.  Po zakończeniu wojny pozostał w wojsku. Zmarł w 1967 r. i został pochowany na Cmentarzu w Gdańsku Oliwie.

Tekst: Anna Kołakowska