English versionHermina Łopuska z d. Paszko ur. 20.09.1922 r. w Starym Zamościu, zm. 3.12.1997 r. córka Leona i Józefy z d. Skórzewskiej.
Przed wojną działała w harcerstwie i w 1937 r. zdobyła stopień podharcmistrza. Należała też do Przysposobienia Wojskowego Kobiet. We wrześniu 1939 r. należąc do PWS brała udział w obronie Zamościa, pełniła służbę sanitarną w szpitalu polowym, przyjmowała transporty ewakuacyjne. Po zakończeniu walk działała w PCK, niosąc pomoc rodzinom aresztowanych i organizując miejsca ukrycia rannych żołnierzy polskich. W Armii Krajowej została zaprzysiężona 8 sierpnia 1941 r. - w Inspektoracie Zamość Okręgu Lublin. Używała ps. „Misia”. Pełniła funkcję kolportera i łączniczki. W swoim domu w Zwierzyńcu prowadziła także punkt sanitarny i kontaktowy. 2 maja 1942 r. została aresztowana przez Niemców w łapance ulicznej w Lublinie. W czasie próby ucieczki z transportu została ciężko pobita i trafiła do szpitala.
15 sierpnia dzięki pomocy siatki konspiracyjnej dr Bolesław Ałpin ps. „Kwiatkowski” wywiózł ją samochodem sanitarnym w przebraniu pielęgniarki. Na szczęście aresztowana została pod fałszywym nazwiskiem, wiec mogła powrócić do Zwierzyńca i tam kontynuować działalność. Od 1943 r. była łączniczką ppor. Wacława Wnukowskiego ps. „Kabel”, oficera łączności Komendy Obwodu Zamość i dowódcy plutonu dywersyjnego, a następnie kompanii plutonu ppor. Adama Piotrowskiego „Doliny”, wchodzącego w skład 9 Pułku Piechoty AK. W czasie wojny otrzymała awans do stopnia sierżanta. Jako sanitariuszka brała m.in. udział w następujących działaniach zbrojnych:
- 5 czerwca 1943 r. akcja odwetowa na zamieszkałą przez Niemców wieś Siedliska.
- 23 czerwca 1943 r. potyczka z Niemcami w czasie koncentracji oddziałów partyzanckich, które były pod dowództwem kpt. Tadeusza Sztumberk-Rychtera „Żegoty” i walki z obławą niemiecką.
-24 września 1943 r. akcja odbicia więźniów w Biłgoraju również pod dow. kp.t „Żegoty”, podczas której udało się uwolnić 72 osób.
-15 czerwca 1944 r. walki obronne w lasach koło Bondyrza w czasie niemieckiej obławy na oddziały „Doliny”, „Podkowy” i „Osy”.
-W zasadzce na Niemców koło Hedwiżyna.
Bohdan Łopuski ur. 17.07.1906 r. w Niżnym Nowogrodzie, zm. 4.08.1993 r., syn Jana i Heleny
Z powodu choroby serca przed wojną odbył skróconą służbę wojskową i prawdopodobnie z tego względu nie brał udziału w kampanii wrześniowej. Od 31 stycznia 1940 r. należał w ZWZ w Inspektoracie Zamość Okręgu Lublin. Posługiwał się pseudonimem „Tatar”. 5 kwietnia 1942r. podczas robienia wywiadu na stacji kolejowej Zwierzyniec, został aresztowany przez niemiecką żandarmerię. Przez cztery miesiące był wieziony na Zamku w Lublinie. Po interwencji ordynata Zamojskiego ( w ordynacji Zamojskich pracował jeszcze przed wojną) wypuszczono go z braku dowodów winy. Zamojski powoływał się na to, że Bohdan Łopuski jest jedynym i nieodzownym kierownikiem robót przy kopaniu stawów rybnych. Po uwolnieniu otrzymał od dowództwa inspektoratu polecenie zmiany miejsca zamieszkania więc wydzierżawił majątek Abramów pod Biłgorajem, który także leżał na terenie Inspektoratu ZWZ-AK Zamość. W zabudowaniach majątku organizowane były kursy podchorążych i kursy sanitarne. Od 1943 r. Bohdan Łopuski należał do konnego zwiadu oddziału ppor. Tadeusza Ośki ps. „Sęp” . Oddział „Sępa” był plutonem KEDYW-u inspektoratu Zamość. 6 marca 1944 r. odniósł ranę w czasie akcji bojowej na stacji Szczebrzeszyn. 12.10.1944 r. został aresztowany przez NKWD. Po kilku tygodniach aresztu w Biłgoraju został przewieziony do więzienia na Zamku w Lubinie, a stamtąd w głąb ZSRR do łagrów. Był więziony w Borowiczach, Wołogdzie, w łagrze Krasne pod Swierdłowskiem. Zwolniony został w listopadzie 1947 r. Po powrocie do Polski zamieszkał w Krynicy Morskiej i zatrudnił się jaki rybak łodziowy.
Odznaczenia nadane przez Rząd Polski na Uchodźctwie: Medal Wojska (1948), Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami (1988), Krzyż Armii Krajowej (1985), Krzyż za Wolność i Niepodległość z Mieczami (1988). W 1988 r. prezydent RP na Uchodźctwie nadał mu stopień porucznika.
Franciszek Jurewicz ur. 13.06.1900 r. w Wilnie, zm. 6.06.1961 r., s. Wincentego i Michaliny z d. Bohdziewicz.
Od listopada 1918 r. działał w Polskiej Organizacji Wojskowej w Wilnie. W grudniu oraz styczniu 1919r. w szeregach 4 Batalionu Samoobrony Wileńskiej (batalion POW) brał udział w walkach z żołnierzami niemieckimi, okupującymi Wilno oraz z bojówkami bolszewickim, które w tym czasie uaktywniły się w mieście. 1 stycznia 1919 r. oddziały polskiej samoobrony opanowały Wilno. Kilka dni później pod miasto podeszła regularna Armia Czerwona. Po krótkich walkach, z racji małej liczebności polskich sił, 5 stycznia zarządzono odwrót z Wilna do Białegostoku.
W czasie wycofywania się oddziałów samoobrony Franciszek Jurewicz zachorował na tyfus. Po wyzdrowieniu, 5 maja 1919 r. zgłosił się na ochotnika do wojska polskiego. Otrzymał przydział do 1 kompanii CKM 41 Suwalskiego Pułku Piechoty i w jego szeregach walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W lipcu 1919 r. uczestniczył w walkach o Mińsk, a od końca sierpnia 1919 r., do marca 1920 r. razem z 41 Pułkiem przebywał na polsko - litewskiej linii demarkacyjnej. Następnie uczestniczył w wyprawie kijowskiej i obronie Kijowa przez Armią Czerwoną. Brał udział w walkach odwrotowych, w tym w bitwie pod Owuczem Skorodnem i Zambrowem. Walczył także w Bitwie Warszawskiej (w okolicach Modlina) i w zwycięskiej ofensywie wojsk polskich, uczestnicząc w bojach pod Augustowem, Sejnami i Lidą.
Odznaczenia: Medal Polska Swemu Obrońcy, Medal Niepodległości, Krzyż za Wołyń, Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Odznaka Pamiątkowa Dywizji Litewsko - Białoruskiej, Odznaka Pamiątkowa za front Litewsko-Białoruski, Odznaka Pamiątkową Przyczółek Kijów.
Anna Kołakowska