Konferencja będzie stanowić zwieńczenie obchodów stulecia powstania samodzielnej diecezji gdańskiej, erygowanej 30 grudnia 1925 r. i podniesionej w 1992 r. do rangi archidiecezji. Jej celem jest próba naukowego podsumowania wieku bogatej, choć niejednokrotnie trudnej historii Kościoła katolickiego na Pomorzu Gdańskim. Do udziału zapraszamy badaczy różnych dyscyplin, których studia obejmują dzieje dawnej diecezji oraz współczesnej archidiecezji gdańskiej (w tym obszarów Żuław – po 1992 r. wchodzących w skład diecezji elbląskiej, oraz północnych Kaszub i Gdyni – wcześniej należących do diecezji chełmińskiej).
Przykładowe obszary tematyczne:
- dzieje instytucji, duszpasterstw, wspólnot, parafii oraz placówek diecezjalnych i zakonnych,
- rola i specyfika męskich i żeńskich zgromadzeń zakonnych,
- działalność stowarzyszeń, ruchów i organizacji katolików świeckich,
- statystyka religijna,
- budownictwo sakralne i losy mienia kościelnego, historie świątyń i obiektów, także poprotestanckich,
- miejsca święte, sanktuaria, rozwój ruchu pątniczego,
- sylwetki i portrety zbiorowe ludzi Kościoła: osób duchownych i konsekrowanych, katolików świeckich,
- wkład laikatu w budowę tożsamości lokalnego Kościoła,
- relacje państwo–Kościół w Wolnym Mieście Gdańsku, w okresie okupacji niemieckiej oraz w PRL,
- martyrologia duchowieństwa i represje ze strony nazistowskich i komunistycznych władz państwowych,
- inwigilacja środowisk kościelnych przez aparat bezpieczeństwa,
- postawy wobec władz, kwestie kolaboracji i oporu,
- ważne wydarzenia polityczne i duszpasterskie,
- związki Kościoła Gdańskiego z innymi diecezjami i hierarchami, jego rola i znaczenie w Kościele polskim i powszechnym,
- Kościoły nierzymskokatolickie, mniejszości wyznaniowe – współpraca i rywalizacja,
- przemiany pobożności ludowej, procesy laicyzacyjne i programowa ateizacja,
- wdrażanie reform Soboru Watykańskiego II,
- edukacja katolicka, szkolnictwo wyznaniowe,
- działalność społeczna i charytatywna Kościoła,
- obecność Kościoła w przestrzeni publicznej,
- Kościół wobec problemów społecznych, migracyjnych i etnicznych.
Termin: 26–27 maja 2026 r.
Miejsce: Aula Jana Pawła II, Gdańsk-Oliwa, ul. Biskupa Nowickiego 2
Termin nadsyłania zgłoszeń (na załączonym formularzu): 12 kwietnia 2026 r.
Organizatorzy zastrzegają sobie prawo wyboru referatów spośród zgłoszonych propozycji.
Od uczestników nie będzie pobierana opłata konferencyjna. Pracownicy IPN rozliczą udział w ramach delegacji służbowych, natomiast koszty referentów spoza IPN pokryje organizator.
W celu wydania publikacji pokonferencyjnej prelegenci zobowiązani będą do dostarczenia tekstów w terminie do 30 października 2026 r.
Zgłoszenia prosimy kierować do: dr Daniel Gucewicz daniel.gucewicz@ipn.gov.pl, tel. +48 58 511-92-74.