Nawigacja

Aktualności

Uroczystość wręczenia Krzyży Wolności i Solidarności – Gdańsk, 16 grudnia 2019

W imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Andrzeja Dudy Krzyże Wolności i Solidarności wręczył prezes IPN dr Jarosław Szarek. Wyróżnionych zostało 23 działaczy opozycji antykomunistycznej.

Uroczystość odbyła się w historycznej Sali BHP w Gdańsku. Jej termin zbiegł się z obchodami rocznicy Grudnia '70. Historyczne znaczenie tej rocznicy podkreślał prezes IPN dr Jarosław Szarek:

Wspominamy 16 grudnia jako dzień, kiedy próbowano zabić naszą Niepodległość. 1952 rok – mordowanie komandorów Marynarki Wojennej, 1970 rok – kilkadziesiąt metrów stąd padły ofiary Grudnia '70 roku, a później z tego miejsca, miejsca gdzie narodziła się nasza wolność, przenosimy się na Górny Śląsk – Kopalnia „Wujek”, znów padły strzały [16 grudnia 1981 r.] Jutro będziemy wspominać pierwszą ofiarę stanu wojennego w Gdańsku Antoniego Browarczyka. Droga do wolnej, niepodległej Polski, to droga na której wiele było krwi. To z tej krwi przyszła nasza wolność i niepodległość. To w tym miejscu rodziła się „Solidarność”. Ten ruch, który upomniał się o godność, sprawiedliwość i o prawo zwyciężył dzięki Państwu – mówił prezes IPN zwracając się do odznaczonych.

Wątek przemówienia prezes IPN poświęcił dwóm osobom odznaczonym: Adamowi Hodyszowi i ks. Stanisławowi Bogdanowiczowi.

To on tworzył azyl wolności [dla ludzi „Solidarności”] w Bazylice Mariackiej – mówił w odniesieniu do ks. Stanisława Bogdanowicza.

Natomiast w odniesieniu do Adama Hodysza, funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa współpracującego z opozycję antykomunistyczną, prezes IPN podkreślił, że za swoją postawę Adam Hodysz skazany został na wieloletnie więzienie. Zaznaczył przy tym, że SB była strukturą nastawioną na bezwzględną walkę z ludźmi wiernymi Polsce, która pozostawiła po sobie wiele cierpienia.

Wagę rocznicy Grudnia '70 podkreślał także dyrektor Oddziału IPN w Gdańsku prof. Mirosław Golon, prowadzący uroczystość: 

16 grudnia zajmuje w polskim kalendarzu historycznym bardzo ważne miejsce. Pomnik [Poległych Stoczniowców 1970, odsłonięty w grudniu 1980 roku] był świadectwem, że „Solidarność” wygrywa. [...] Grudzień '70 miał też elementy zwycięstwa, bo ta wielka fala rozlanej wówczas krwi spowodowała, że władza musiała liczyć się z oporem ludności.

Odznaczenia otrzymały 24 osoby (w tym 5 pośmiertnie). W imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Andrzeja Dudy Krzyże Wolności i Solidarności wręczył dr Jarosław Szarek. Poniżej prezentujemy listę wyróżnionych (z wyłączeniem osób, które nie przysłały oświadczeń RODO):

  1. Jerzy Adamczyk
  2. Jan Józef Dąbrowski
  3. Bogumił Fąkowicz
  4. Ewa Joanna Glinka
  5. Andrzej Aleksy Hofman
  6. Jacek Ryszard Jancelewicz
  7. Danuta Maria Jasik
  8. Andrzej Kowalski
  9. Marek Kazimierz Piwoński
  10. Elżbieta Maria Połeć
  11. Tadeusz Mirosław Sadowski
  12. Tadeusz Zarembski
  13. Jerzy Bogdan Żuchowski
  14. Mieczysław Żuk

Pośmiertnie:

  1. Szczepan Karol Stanisław Baum (odznaczenie odebrała żona Barbara Baum),
  2. Ksiądz Stanisław Bogdanowicz (odznaczenie odebrał brat Antoni Bogdanowicz oraz Anna Kołakowska)
  3. Romuald Dominik Kulig
  4. Józef Raszewski odznaczenie (odebrał syn Jarosław Raszewski)
  5. Andrzej Bogumił Trzaska (odznaczenie odebrał wnuk Stanisław Borawski)

Pełną listę odznaczonych opublikujemy po otrzymaniu zgód na przetwarzanie danych osobowych. 

W końcowej części uroczystości głos zabrali również Piotr Duda (przewodniczący NSZZ „Solidarność”), który zapowiedział obchody 40. rocznicy utworzenia „Solidarności” przypadające w 2020 r. oraz Anna Kołakowska, już wcześniej odznaczona Krzyżem Wolności i Solidarności.

Dzisiejsza odznaczenie świadczy, że Rzeczpospolita Polska pamięta o Państwa zasługach – zaznaczyła.

Uczestnikom i gościom wydarzenia przekazaliśmy bezpłatne publikacje wydane przez IPN, w tym albumy o Annie Walentynowicz. Uroczystość relacjonowali przedstawiciele mediów zarówno regionalnych jak i ogólnopolskich.

***

Przed uroczystością wręczenia KWiS, w związku z przypadającą dokładnie 16 grudnia 67. rocznicą śmierci komandora Stanisława Mieszkowskiego oraz komandora por. Zbigniewa Przybyszewskiego prezes IPN złożył kwiaty na grobach bohaterów na Kwaterze Pamięci Marynarki Wojennej w Gdyni-Oksywiu.

W porannej części dnia wiązanki zostały również złożone pod Pomnikiem Ofiar Grudnia 1970 r. przy stacji Gdynia-Stocznia. Z kolei po uroczystości wręczenia KWiS prezes IPN złożył kwiaty pod Pomnikiem Poległych Stoczniowców na Placu Solidarności, a także pod odnowionym przez Instytut Pamięci Narodowej grobem Antoniego Browarczyka, jednej z pierwszych i najmłodszych ofiar stanu wojennego w Polsce. 

16 grudnia prezes IPN oddał również hołd Annie Walentynowicz.

***

Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony przez Sejm 5 sierpnia 2010 roku. Po raz pierwszy przyznano go w czerwcu 2011  roku przy okazji obchodów 35. rocznicy protestów społecznych w Radomiu. Krzyż nadawany jest przez Prezydenta RP, na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL.  Źródłem uchwalenia Krzyża Wolności i Solidarności jest Krzyż Niepodległości z II Rzeczypospolitej.

 

BIOGRAMY ODZNACZONYCH

do góry