Instytut Pamięci Narodowej - Gdańsk

Na początku dyrektor zapowiedział szeroki program działań związanych z 80. rocznicą obecności 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej na Pomorzu, obejmujący inicjatywy edukacyjne, naukowe i upamiętnieniowe.

– Przez cały rok będziemy prowadzić intensywne działania edukacyjne, naukowe i upamiętnieniowe, które mają na trwałe zakorzenić w świadomości społecznej bohaterów 5 Wileńskiej Brygady AK oraz ich heroiczną walkę o niepodległy byt naszej Ojczyzny – podkreślił dr Marek Szymaniak.

W kontekście 75. rocznicy zamordowania mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” oraz 80. rocznicy działalności 5 Wileńskiej Brygady AK na Pomorzu zaprezentowano okolicznościowy kalendarz przygotowany przez gdański oddział IPN. Publikacja zawiera m.in. fotografie związane z obecnością „Łupaszki” na Pomorzu oraz zdjęcia z uroczystości pogrzebowych Danuty Siedzikówny „Inki” i Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”, które odbyły się w Gdańsku dziesięć lat temu.

Ten kalendarz przygotowaliśmy specjalnie na 80. rocznicę obecności Brygady na Pomorzu. Przypomina on również uroczystości pogrzebowe „Inki” i „Zagończyka”, które odbyły się w Gdańsku 10 lat temu – zaznaczył dr Marek Szymaniak.

Podkreślono, że 10. rocznica pogrzebu Danuty Siedzikówny „Inki” i Feliksa Selmanowicza „Zagończyka” będzie jednym z kluczowych elementów tegorocznych działań IPN Gdańsk.

O inicjatywach związanych z innymi rocznicami mówiła Katarzyna Lisiecka, zwracając uwagę m.in. na 45. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego.

W 2026 roku planujemy remont pomnika Ofiar Zbrodni Komunistycznych w okresie stanu wojennego na Targu Rakowym w Gdańsku. To wyjątkowe miejsce pamięci, które wymaga prac konserwatorskich, aby mogło godnie pełnić swoją funkcję – powiedziała.

Katarzyna Lisiecka zaprezentowała również album dokumentujący upamiętnienia przygotowane przez gdański oddział IPN w ciągu ostatnich dziesięciu lat.

Plany naukowe i wydawnicze przedstawił dr Daniel Czerwiński.

Chcemy zorganizować konferencję, która podsumuje to, co już wiemy na temat działalności wileńskiego podziemia, ale jednocześnie pokaże ją na tle innych organizacji niepodległościowych – mówił dr Daniel Czerwiński.

Konferencja pt. „Walka 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej na Pomorzu na tle dziejów powojennego podziemia niepodległościowego” odbędzie się w dniach 21–22 maja.

Zapowiedziano także rozwój działalności wydawniczej Oddziału, w tym kontynuację serii „Ludzie opozycji” oraz rozszerzenie jej o nowe cykle: „Ludzie władzy” i „Ludzie Kościoła”. Równolegle kontynuowana będzie seria „Niezwykłe historie zwykłych obiektów”.

O działaniach IPN związanych z 100-leciem nadania praw miejskich Gdyni mówił Krzysztof Drażba.

Z tej okazji przygotowaliśmy specjalną wystawę z efektem trójwymiarowym, która pokaże historię miasta i portu w nowoczesnej formie – zaznaczył.

Wernisaż wystawy „Gdynia wczoraj i dziś. Kadry z historii miasta i portu z perspektywy 100-lecia” odbędzie się 10 lutego o godz. 14.00 na Placu Wolnej w Gdyni. #IPNGdańsk jest oficjalnym partnerem obchodów 100-lecia miasta.

Na zakończenie dr Marek Szymaniak poinformował o kolejnych inicjatywach związanych z 80. rocznicą działalności 5 Wileńskiej Brygady AK.

Prowadzimy prace nad filmem dokumentalnym, którego premiera planowana jest na sierpień, a także nad utworzeniem symbolicznego grobu Zdzisława Badochy „Żelaznego” na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku – podkreślił.