English version
Pod koniec lat siedemdziesiątych i w dość posępnej atmosferze dekady lat osiemdziesiątych były one dla zmęczonego społeczeństwa momentami odreagowania i źródłem nadziei. Nawiązując do papieskich słów z 1979 r. stwierdzić można, że odmieniły one oblicze naszego kraju. Rok po pierwszej z nich w Gdańsku narodziła się „Solidarność”, co przyczyniło się do tego, że podczas organizacji drugiej pielgrzymki (1983) władze nie zgodziły się na wizytę papieża w Trójmieście. Dopiero przed następną komuniści, zdając sobie sprawę z możliwych zagrożeń, zgodzili się na przyjazd Jana Pawła II do Gdańska i Gdyni. Zwłaszcza Gdańsk jawił się wówczas władzom jako jeden z najważniejszych ośrodków opozycji antykomunistycznej. Późniejszy przebieg zdarzeń potwierdził słuszność obaw władz komunistycznych. W istocie wizyta Jana Pawła II w Polsce i w Trójmieście była sukcesem opozycji demokratycznej i wzmocniła w społeczeństwie ducha oporu.
W zasobie archiwalnym Oddziałowego Archiwum IPN w Gdańsku znajduje się dość sporo materiałów dotyczących pielgrzymek Jana Pawła II do PRL. Oczywiście najwięcej posiadamy pamiątek po tej z czerwca 1987 r., kiedy to miały miejsce spotkania z Ojcem Świętym w Gdańsku i Gdyni. Wiele z nich znaleźć można w aktach prowadzonej przez Wydział IV WUSW w Gdańsku sprawy obiektowej o kryptonimie „Zorza II”, w ramach której poddano kontroli proces przygotowań oraz przebieg wizyty papieskiej w Trójmieście. Zawierają one nie tylko dokumentację aktową, lecz również sporo fotografii, wzorów przepustek itp. Oprócz tego archiwum nasze zasilają również dary ofiarowane przez osoby prywatne w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci. Warto też wspomnieć, że chociaż pierwsza wizyta papieża Jana Pawła II w Gdańsku miała miejsce dopiero w 1987 r., to jednak wśród dokumentów i artefaktów przekazanych do naszego zasobu znajdują się również materiały dotyczące pielgrzymek z lat 1979 i 1983.
Fotografie dokumentujące pielgrzymki papieskie do Polski przekazali nam m.in. Paweł Glanert, Wanda Szafran, Jerzy Szok, Andrzej Boczoń i Grzegorz Pietrzyk. Swego rodzaju ciekawostką z czasów, kiedy niełatwo było o bieżące informacje i o zarejestrowanie na własne potrzeby ciekawych wydarzeń, mogą być zdjęcia ekranu telewizyjnego, na którym widniały migawki z wizyty papieskiej w Polsce w roku 1983. Przekazała je nam Barbara Rogińska-Sobuś. Andrzej Mariusz Łach ofiarował nam za to własną legitymację członka Diecezjalnej Służby Porządkowej „Semper Fidelis”, która współdziałając z ówczesną milicją uczestniczyła w zabezpieczeniu pobytu Jana Pawła II w Gdańsku w 1987 r. Z kolei kartę uczestnictwa uprawniająca do udziału w mszy św. odprawionej przez papieża Jana Pawła II w Warszawie 02.06.1979 r. przekazał nam Jan Semenowicz. Jednak pamiątki z przeszłości zgromadzone w archiwum instytutu to nie tylko materiały papierowe ale również ciekawe artefakty. Wymienić można wśród nich np. przypinki upamiętniające wizytę papieża w Gdańsku w czerwcu 1987 r. podarowane nam przez Jerzego Marcinka. Godnym uwagi nabytkiem naszego archiwum jest także przekazany przez Romana Jankowskiego barwny transparent z napisem „Solidarny Gdańsk wita papieża”, na którym widoczna jest także sylwetka Ojca Świętego oraz herb miasta Gdańska.
Więcej na temat materiałów archiwalnych zgromadzonych w OA IPN w Gdańsku mających związek z pielgrzymkami Jana Pawła II do Ojczyzny, znaleźć można m.in. również w tekście Elżbiety Strehlau mieszczącym się pod linkiem:
Zapraszamy również do obejrzenia cyfrowej wersji wystawy pt. To jest nasza Ojczyzna – to jest nasze „być” i nasze „mieć” upamiętniającej wizytę Jana Pawła II w Trójmieście w 1987 r. Została ona przygotowana przez pracowników OA IPN w Gdańsku.
Warto zapoznać się także z dotyczącym tej samej tematyki wydawnictwem źródłowym IPN:
Sławomir Formella