Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku

Msza święta  żałobna odbyła się w Bazylice św. Brygidy w Gdańsku. Instytut Pamięci Narodowej  reprezentował Prezes IPN dr Karol Nawrocki oraz zastępca dyrektora gdańskiego oddziału IPN Waldemar Szulc.

W trakcie mszy, przedstawiciel Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego wręczył rodzinie Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości, przyznany pośmiertnie Janowi Kowalczysowi, przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę.

* * *

Jan Kowalczys urodził się w 1927 r. we wsi Rakliszki (teren dzisiejszej Białorusi). W wieku 16 lat wstąpił do Armii Krajowej na Nowogródczyźnie. Od kwietnia 1944 r. walczył w 5. batalionie 77. Pułku Piechoty AK, gdzie pełnił funkcję gońca. W sierpniu 1944 r. aresztowany przez NKWD. Stalinowski sąd skazał go na dziesięć lat pozbawienia wolności i pięć lat pozbawienia praw publicznych.

Po wypuszczeniu z łagru został przymusowo uznany za obywatela ZSRS i karnie osiedlony w Norylsku. Mieszkał tam, a na zesłaniu wziął ślub z Oktiabriną Biereziną córką zesłańca rosyjskiego, która po ślubie przyjęła obywatelstwo polskie. Wrócił do Polski, do Gdańska, w roku 1957, z żoną i trójką małych dzieci, urodzonych w ZSRS.

Rozpoczął pracę na kolei jako maszynista. W PKP obsługiwał najpierw parowozy, następnie lokomotywy spalinowe i lokomotywy elektryczne. Na emeryturę przeszedł w 1987 r.

W 1948 r. Jan Kowalczys został wyróżniony przez Rząd RP w Londynie Medalem Wojska. W 2020 r. otrzymał rangę kapitana Wojska Polskiego. W styczniu 2021 r. Prezydent RP odznaczył Jana Kowalczysa Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Jan Kowalczys „Śmiały” zmarł 24 stycznia 2024 r. w wieku 96 lat.