• Youtube
  • Facebook
  • X
  • Szukaj

Uroczystość oznakowania tabliczką weterana grobu sióstr Poznańskich wpisanych do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski – Gdynia, 14 lutego 2026.

14 lutego 2026 r. na Cmentarzu Centralnym Srebrzysko w Gdańsku miała miejsce uroczystość oznakowania tabliczką weterana grobu dwóch bohaterek, sióstr, które były żołnierzami Armii Krajowej, Zofii Szymańskiej i Gabrieli Poznańskiej.

16.02.2026

Obydwie siostry pochodziły z patriotycznej rodziny Józefa Poznańskiego i Wandy z d. Altdorfer. Rodzina Poznańskich zaangażowana była w działalność społeczną i narodową w Wolnym Mieście Gdańsku. Ojciec był prawnikiem i komandorem, kierował Urzędem Marynarki Handlowej w Wejherowie, następnie był dyrektorem Urzędu Morskiego w Gdyni, a od 1932 r. jednym z komisarzy Delegatury Rady Portu i Dróg Wodnych w Wolnym Mieście Gdańsku. Matka była protektorką świetlicy Związku Polaków w Sopocie i współpracownicą Leonii Papée. Zofia i Gabriela wraz z bratem Karolem również byli zaangażowani w działalność polonijną.

Zofia Szymańska w latach 1934-1939 uczyła się w Gimnazjum Polskim w Gdańsku i należała do Związku Harcerstwa Polskiego w Gdańsku. Jako reprezentantka polskiego harcerstwa brała udział w imprezach sportowych na terenie Gdańska. Krótko przed wybuchem II wojny światowej, na rozkaz Komisarza Generalnego RP w Wolnym Mieście Gdańsku, wyjechała wraz rodziną do Warszawy. Szkołę średnią ukończyła na tajnych kompletach organizowanych przez Państwowe Gimnazjum i Liceum Żeńskie im. Emilii Plater. W 1943 r. wstąpiła w szeregi członków ruchu oporu i rozpoczęła pracę łączniczki w Armii Krajowej. Działała pod pseudonimem „Irena”. Należała do organizacji kobiecej działającej pod nazwą Pomoc Żołnierzowi, potocznie nazywanej „peżetkami”. Był to samodzielny podwydział w strukturze Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Skupiała się na opiece nad żołnierzami AK, ściśle współpracowała z Wojskową Służbą Kobiet. Zofia Szymańska brała udział w Powstaniu Warszawskim, w plutonie sanitarnym, kompanii batalionu Ruczaj, obwód Radwan VII. Zajmowała się także roznoszeniem poczty powstańczej. Po kapitulacji stolicy dostała się do niewoli niemieckiej. Była więziona w obozach w Lamsdorfie, Mühlbergu, Altenburgu i Oberlangen. Wolność odzyskała w kwietniu 1945 r., przez krótki okres czasu mieszkała we Francji i Belgii, następnie wróciła do Gdańska.

Gabriela Poznańska wczesne dzieciństwo spędziła w Rosji. W 1920 r. wraz z rodzicami przyjechała na Wybrzeże. Szkołę podstawową ukończyła w Wejherowie. W 1928 r. Urząd Marynarki Handlowej został przekształcony w Urząd Morski i rodzina Poznańskich przeniosła się do Gdyni. Gabriela została wysłana na naukę do znanego gimnazjum ss. Niepokalanek w Jarosławiu. Z uwagi na to, iż nie czuła się dobrze w klasztornych murach w 1930 r. wróciła do Gdyni i rozpoczęła naukę w Gimnazjum Polskim Macierzy Szkolnej.  W gimnazjum śpiewała w szkolnym chórze, brała udział w przedstawieniach teatralnych i akademiach z okazji świąt narodowych. W 1932 r. zdała maturę i zaczęła angażować się w pracę społeczną w Wolnym Mieście Gdańsku, pomagając w tej działalności swojej matce Wandzie Poznańskiej. Była członkiem Gminy Polskiej, następnie Gminy Polskiej Związku Polaków. Związała się ze studencką korporacją „Helania”, co skutkowała tym, iż niebawem rozpoczęła studia na Politechnice Gdańskiej na wydziale chemii. Z uwagi na szykany ze strony niemieckich wykładowców zrezygnowała ze studiów i rozpoczęła pracę w Polskiej Centrali Obrotu Drewnem. Krótko przed wybuchem II wojny światowej, na rozkaz Komisarza Generalnego RP w Wolnym Mieście Gdańsku, wraz z rodziną wyjechała do Warszawy. Wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej, następnie Armii Krajowej, nadano jej pseudonim „Janina”. Pracowała w Komendzie Głównej AK pod dowództwem „Aleksandra”. Zajmowała się fałszowaniem niemieckich dokumentów – fikcyjnych zaświadczeń pracy dla członków ruchu oporu, m.in. dla kurierów udających się przez zieloną granicę do Rządu RP w Londynie. Po wojnie swoje życie związała z Gdańskiem.

Mogiła bohaterek znajduje się na Cmentarzu Centralnym Srebrzysko w Gdańsku (rejon IX, kwatera TAR I WOJ). Decyzją Prezesa IPN wpisano ją do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski.

do góry