Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku

Kulminacyjnym momentem obchodów były uroczystości w Szymankowie, gdzie odsłonięto tablicę poświęconą polskim kolejarzom zamordowanym przez Niemców w dniu wybuchu wojny. Na miejscu tej zbrodni dr Marek Szymaniak wygłosił następujące słowa:

„Chcę dzisiaj tutaj w Szymankowie bardzo wyraźnie powiedzieć, że Polska, obywatele polscy, Polacy żądają od Niemiec reparacji, żądają zadośćuczynienia za tę zbrodnię, która nigdy nie została zadośćuczyniona i nigdy Niemcy za tę zbrodnię nie przeprosili. Nasze serca biją dla bohaterów Szymankowa, Tczewa, Kałdowa 1939 roku. Tak zawsze będzie. Oni są dla nas bohaterami, my jesteśmy z nich.”

W Kałdowie, Szymankowie i Tczewie oddano hołd Polakom, którzy padli ofiarą niemieckiej napaści. Uroczystości obejmowały hymny państwowe, modlitwy, apel poległych, salwy honorowe oraz składanie kwiatów i zapalanie zniczy – symbole pamięci i wdzięczności.

Podczas obchodów w Szymankowie i Tczewie obecne było stoisko edukacyjne IPN, gdzie uczestnicy mogli zapoznać się z publikacjami i porozmawiać o historii. W Szymankowie prezentowana była także wystawa IPN „Żelazny Bastion Polskości. Polskie Koleje Państwowe w Wolnym Mieście Gdańsku”.

Bohaterowie Szymankowa, Tczewa i Kałdowa – kolejarze, celnicy i ich rodziny – pozostają wzorem odwagi i poświęcenia. Ich męczeńska śmierć przypomina, że historia wymaga prawdy, a Polska sprawiedliwości.

86 lat później pamięć o ich ofierze pozostaje żywa, a obowiązek przekazywania prawdy historycznej i dążenia do zadośćuczynienia dla Polski i Polaków jest wciąż aktualny.