Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku

– Mimo, że do oficjalnego założenia NSZZ „Solidarność” doszło dopiero w listopadzie 1980 r., to ona w istocie powstała tu. Poprzez ten wielki ruch strajkowy, który rozpoczął się w połowie lipca w Lublinie, Świdniku, przez strajk w Stoczni i innych zakładach, które do niego dołączyły, w wyniku czego powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy. Zakończyło się to porozumieniami – szczecińskim, gdańskim, jastrzębskim i dąbrowskim. To wszystko w sumie stworzyło „Solidarność”

– powiedział podczas przemówienia prezydent RP Andrzej Duda. Zaznaczył również, jak ogromną rolę pełni „Solidarność”:

– „Solidarność” nie chce rządzić, „Solidarność” stoi na straży podstawowych wartości. Wynikających z katolickiej nauki społecznej, z dekalogu, przyrodzonego każdemu człowiekowi prawa do godności i do życia w odpowiednich warunkach.

Głos zabrał także przewodniczący Związku Piotr Duda:

– Wydarzenia z sierpnia 1980 r. są jednymi z najważniejszych w historii naszej ukochanej ojczyzny. Nie możemy pozwolić na to, by ktoś pisał historię Polski za nas. Dowiadujemy się bowiem, że to nie „Solidarność”, a zburzenie Muru Berlińskiego doprowadziło do tego, ze żyjemy w wolnej, demokratycznej Europie. Na szczęście teraz mamy sprzymierzeńca, jakim jest IPN i możemy wspólnie dbać o nasza piękną historię.

Kolejna część uroczystości odbyła się przy historycznej Bramie nr 2 Stoczni Gdańskiej. Kwiaty złożył prezydent RP oraz prezes IPN dr Karol Nawrocki, wraz z dyrektorem oddziału IPN w Gdańsku dr. Markiem Szymaniakiem i dyrektorem Biura Prezesa IPN Jarosławem Dębowskim.

W wydarzeniu uczestniczyli m.in. Andrzej Gwiazda i Joanna Duda-Gwiazda.

Obchody Dnia Solidarności i Wolności zwieńczyła Msza święta w bazylice św. Brygidy. 

* * *

31 sierpnia 1980 r. w Gdańsku

O godz. 16.40 Międzyzakładowy Komitet Strajkowy w Gdańsku i Komisja Rządowa podpisują w sali BHP Stoczni Gdańskiej porozumienie, na mocy którego powstają niezależne samorządne związki zawodowe – MKS stwierdza, że będą one przestrzegać zasad określonych w Konstytucji PRL, bronić społecznych i materialnych interesów pracowników i nie zamierzają pełnić roli partii politycznej. Stać będą na gruncie zasady społecznej własności środków produkcji stanowiącej podstawę istniejącego w Polsce ustroju socjalistycznego. Uznając, że PZPR sprawuje kierowniczą rolę w państwie, ani nie podważając ustalonego systemu sojuszy międzynarodowych, dążyć będą do zapewnienia ludziom pracy odpowiednich środków kontroli, wyrażania opinii i obrony swych interesów. Komisja rządowa stwierdza, że rząd zagwarantuje i zapewni pełne poszanowanie niezależności i samorządności wolnych związków zawodowych. Ponadto uzgodniono, że rząd wniesie do Sejmu projekt ustawy o kontroli prasy, publikacji i widowisk, zawierający prawo do zaskarżania przed sądem decyzji cenzury. Rząd zobowiązuje się także do transmisji radiowej niedzielnej mszy św., rewizji wyroków w procesach politycznych i przywrócenia do pracy osób niesłusznie jej pozbawionych. Kwestią sporną do ostatniej chwili jest żądanie zwolnienia aresztowanych działaczy opozycji. Wobec groźby kontynuacji strajku wicepremier Mieczysław Jagielski deklaruje, że następnego dnia wszyscy zatrzymani zostaną zwolnieni. Po podpisaniu porozumienia Lech Wałęsa stwierdza: Uzyskaliśmy wszystko, co w obecnej sytuacji mogliśmy uzyskać. Resztę też uzyskamy, bo mamy rzecz najważniejszą: nasze niezależne samorządne związki zawodowe. To jest nasza gwarancja na przyszłość. Za MKS porozumienie podpisują członkowie Prezydium: przewodniczący Lech Wałęsa, wiceprzewodniczący Andrzej Kołodziej i Bogdan Lis, członkowie – Lech Bądkowski, W. Gruszewski, Andrzej Gwiazda, Stefan Izdebski, Jerzy Kwiecik, Z. Kobyliński, Henryka Krzywonos, Stefan Lewandowski, Alina Pienkowska, Józef Przybylski, Jerzy Sikorski, Lech Sobieszek, Tadeusz Stanny, Anna Walentynowicz, Florian Wiśniewski. Ze strony rządowej podpisują: Mieczysław Jagielski – wiceprezes Rady Ministrów PRL, Zbigniew Zieliński – członek sekretariatu KC PZPR, Tadeusz Fiszbach – przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, Jerzy Kołodziejski – wojewoda gdański. MKS w Gdańsku przekształca się w Międzyzakładowy Komitet Założycielski Niezależnego Związku Zawodowego. O godz. 17.55 w tzw. małej sali BHP rozpoczyna się jego pierwsze posiedzenie.