Nawigacja

Aktualności

Relacja ze spotkania w sprawie organizacji uroczystości pogrzebowych ofiar zbrodni niemieckich w Chojnicach - Chojnice, 24 stycznia

24 stycznia w Urzędzie Miasta w Chojnicach odbyło się spotkanie w sprawie organizacji uroczystości pogrzebowych ofiar zbrodni niemieckich, ekshumowanych w chojnickiej „Dolinie Śmierci”.

W spotkaniu wziął udział zastępca burmistrza Adam Kopczyński wraz ze współpracownikami, dr Dawid Kobiałka, kierownik miedzynarodowego projektu naukowego pt. Archeologia Zbrodni Pomorskiej 1939" z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego oraz ks. prałat Jacek Dawidowski, proboszcz Bazyliki Mniejszej pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela. Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku reprezentował zastępca dyrektora Waldemar Szulc, naczelnik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu prok. Tomasz Jankowski oraz naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Katarzyna Lisiecka.

Oddziałowa Komisja Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku  w 2021 r. wykonała prace ekshumacyjne nieujawnionego grobu ofiar zbrodni niemieckich z okresu II wojny światowej. Odkryto miejsce, w którym pod koniec stycznia 1945 r. Niemcy zamordowali kolumnę więźniów z więzienia Gestapo w Bydgoszczy. Niemcy na terenie określanym obecnie „Doliną Śmierci” zabili bliżej nieokreśloną liczbę ludzi, a ich ciała spalono. „Kolumna ewakuacyjna”, która pod koniec stycznia 1945 r. dotarła do Chojnic, złożona była w głównej mierze z osób aresztowanych przez Gestapo pod koniec 1944 r. i na początku 1945 r. m.in. na terenie Bydgoszczy, Grudziądza i Torunia.

Asumptem do prac były wyniki działań zespołu biegłych kierowanych przez dr. Dawida Kobiałkę. Głównym zadaniem projektu było odnalezienie materialnych śladów związanych ze zbrodniami popełnionymi na północnych obrzeżach miasta. Od 2022 r. prace były kontynuowane w ramach projektu naukowego pt. „Archeologia Zbrodni Pomorskiej 1939”.

Na podstawie wyników analiz przeprowadzonych przez biegłych stwierdzono, że ujawniony obiekt stanowi miejsce egzekucji i spalenia zwłok kilkuset osób narodowości polskiej.

 

W trakcie prac ekshumacyjnych i badań archeologicznych grobu masowego ofiar zbrodni niemieckich z okresu II wojny światowej ujawniono szczątki ok. 300-500 ofiar zbrodni oraz należące do nich przedmioty osobiste lub ich fragmenty. Bezspornie udało się ustalić tożsamość dwóch osób – na podstawie grawerów pozostawionych na obrączkach i wnikliwej kwerendy archiwalnej przeprowadzonej przez historyka IPN dr. Dariusza Burczyka, ustalono, iż:

-  jedna należała do Ireny Szydłowskiej z d. Nickel, ur. 22 czerwca 1919 r. w Grudziądzu. Zebrane zeznania świadków wskazują, że Irena Szydłowska została aresztowana przez funkcjonariuszy Gestapo 17 stycznia 1945 r. w Grudziądzu i po kilku dniach, wraz z innymi zatrzymanymi osobami, została wywieziona w kierunku Bydgoszczy i najprawdopodobniej zamordowana. Była kurierką Armii Krajowej. W ramach śledztwa zespół dotarł do wnuczek zmarłej, które do dzisiaj nie znały losów swojej babci. Obrączka, jako jedyna pamiątka po zmarłej babci, zostanie zwrócona rodzinie.

            - druga należała do Anny Stołowskiej z d. Walkowskiej, ur. 20 maja 1890 r. w Ryszewie, aresztowanej przez grudziądzkie Gestapo w nocy z 16 na 17 stycznia 1945 r. Razem z Anną Stołowską Niemcy zatrzymali wówczas również prawie całą jej rodzinę, męża Stanisława oraz trójkę ich dzieci: Marię, Jana i Jerzego Szczepana. Po aresztowaniu trafili oni do aresztu Gestapo w Grudziądzu, a stamtąd po kilku dniach zostali przewiezieni do Bydgoszczy i wraz z resztą więźniów „ewakuowani” w nieznanym kierunku. W świetle ostatnich ustaleń można uznać, że wszyscy oni zostali następnie doprowadzeni do Chojnic i zamordowani na terenie „Doliny Śmierci”.

 

 

do góry