English version
Zuzanna Czuperska działalność w ruchu oporu rozpoczęła już w grudniu 1939 r. kolportując ulotki i prasę podziemną. W Powstaniu Warszawskim służyła w drużynie sanitarnej 5. kompanii batalionu im. Jana Kilińskiego, była dowódcą patrolu sanitarnego. Stanisław Czuperski był członkiem Tajnej Armii Polskiej, z której trafił do Związku Walki Zbrojnej Armii Krajowej. W czasie Powstania Warszawskiego walczył w 5. kompanii batalionu im. Jana Kilińskiego.
Zuzanna Czuperska urodziła się 2 sierpnia 1923 r. w Warszawie. Jej rodzicami byli Bolesław Hawryluk i Władysława z d. Kacprzak. W 1939 r. była uczennicą Szkoły Handlowej w Warszawie. W grudniu 1939 r. rozpoczęła działalność w ruchu oporu, kolportowała ulotki oraz prasę podziemną, m.in. „Iskrę”, „Żołnierza Polskiego” i „Czyn”. Od kwietnia 1942 r. do sierpnia 1944 r. służyła w drużynie sanitarnej 5. kompanii „Wysocki-Philips” batalionu „Kiliński”. W czasie Powstania Warszawskiego przebywała na Woli. Pełniła funkcję dowódcy patrolu sanitarnego na pierwszej linii ognia, jako sanitariat na barykadach. 7 sierpnia 1944 r., patrolując teren w poszukiwaniu rannych i chorych, została odcięta przez nieprzyjaciela i wraz z ludnością cywilną wyprowadzona ze stolicy. Podczas transportu do obozu w Pruszkowie udało jej się uciec. Zatrzymała się w miejscowości Włochy koło Warszawy i pracowała w szpitalu jako sanitariuszka. Po zakończeniu działań wojennych wyjechała wraz z mężem na Pomorze. Pracowała jako księgowa w różnych instytucjach. Odznaczona Warszawskim Krzyżem Powstańczym oraz Krzyżem Armii Krajowej. Zmarła 3 listopada 1993 r.
Stanisław Czuperski urodził się 13 listopada 1918 r. w Warszawie. Był synem Jana i Eleonory z d. Borkowskiej. Na początku okupacji został członkiem Tajnej Armii Polskiej (TAP), z której trafił do ZWZ-AK. Pod koniec 1940 r. był dowódcą młodzieżowego plutonu utworzonego na terenie Polskich Zakładów Radiowych „Philips”. W 1942 r. oddział został wcielony do batalionu „Vistula” jako 5. kompania „Wysocki-Philips”. Prowadzono intensywne szkolenia żołnierzy, zdobywano broń i wyposażenie, kolportowano prasę podziemną. Na przełomie 1943/1944 r. ukończył kurs młodszych dowódców, zdobywając stopień kaprala podchorążego. W Powstaniu Warszawskim walczył w 5. kompanii „Wysocki-Philips” batalionu "Kiliński" (dawniej „Vistula”). Był dowódcą II plutonu, wraz z którym zdobył podstację telefonów przy ul. Tłomackie. Aresztowany przez Niemców 8 sierpnia 1944 r. w czasie wycofywania się oddziałów powstańczych na Starówkę. Udało mu się uciec w czasie transportu do obozu jenieckiego w Niemczech, ukrywał się w miejscowości Włochy pod Warszawą. Kiedy wojna dobiegła końca wyjechał na Pomorze, pracował w Biurze Odbudowy Portów w Gdańsku, a następnie w handlu uspołecznionym w Gdańsku. Zmarł 28 października 1971 r.
Obydwoje zostali pochowani na Cmentarzu Centralnym „Srebrzysko” w Gdańsku (rejon VIII, kwatera KW IV PRZY DRODZE, nr grobu 39). Decyzją prezesa IPN dr. Karola Nawrockiego mogiłę wpisano do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski.
Opracowanie: Natalia Zych-Janukowicz (OBUWiM IPN Gdańsk)