Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku

Od 14 sierpnia 2022 r. prokuratorzy Oddziałowych Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zainicjowali 17 postępowań karnych w sprawach niewyjaśnionych zbrodni komunistycznych lat 80. XX wieku. Obecnie prokurator pionu zdecydował o podjęciu na nowo śledztwa prowadzonego  przez prokuraturę powszechną, przedmiotem którego była śmierć Jana Samsonowicza w nocy z 29 na 30 czerwca 1983 roku w Gdańsku.

Decyzja o podjęciu postępowania karnego została poprzedzona analizą uprzednio prowadzonego w tej sprawie śledztwa. Dostrzeżono dalsze możliwości dowodowe, między innymi po stwierdzeniu, na podstawie materiałów archiwalnych po organach bezpieczeństwa PRL, że Służba Bezpieczeństwa prowadziła wobec Jana Samsonowicza intensywne i „ofensywne” działania. Należy zatem procesowo zweryfikować pojawiające się dane wykluczające wersję o samobójczej śmierci Jana Samsonowicza, a wskazujące na możliwość popełnienia zabójstwa motywowanego politycznie.

Dzisiejsza konferencja nie jest próbą odpowiedzenia, czy Jan Samsonowicz był ofiarą systemu komunistycznego. Jan Samsonowicz był ofiarą systemu komunistycznego, bo od roku 1971 był inwigilowany przez ten system, był przez niego represjonowany, niesłusznie więziony. Taki człowiek poddany tak głębokiej inwigilacji od lat dwunastu, niezależnie od tego, jakie były okoliczności jego śmierci, jest ofiarą systemu komunistycznego. Dzisiaj wznowione śledztwo jest po to, aby wyjaśnić okoliczności śmierci Jana Samsonowicza. W tej sprawie od roku 1991, gdy prowadzono pierwsze postępowanie, może się wiele zmienić. Są nowe dokumenty w Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, są nowe możliwości skorzystania z biegłych, toksykologii i medycyny sądowej i przede wszystkim można w tym śledztwie podjąć zupełnie inną tezę, której nie podjęli śledczy w latach 80, a więc tezę wykluczającą samobójczą śmierć Jana Samsonowicza, ale to jest przyszłość badawcza, która należy już do naszych prokuratorów. – powiedział dr Karol Nawrocki.

Transmisja konferencji na kanale IPNtv

Jan Michał Samsonowicz, ur. w 1944 roku w Gorlicach, współpracował z Ruchem Obrony Praw Człowieka i Obywatela oraz Wolnymi Związkami Zawodowymi Wybrzeża. W 1979 r. był jednym z założycieli Ruchu Młodej Polski.

Internowany 13 grudnia 1981 r., osadzony w Ośrodku Odosobnienia w Strzebielinku, a następnie w zakładach karnych w Iławie i Kwidzynie. Po zwolnieniu z więzienia 16 lipca 1982 r. prowadził działalność opozycyjną, uczestnicząc w spotkaniach członków „Solidarności” i organizując pomoc dla zagrożonych aresztowaniem działaczy. Wczesnym rankiem 30 czerwca 1983 r. powieszone zwłoki Jana Samsonowicza zostały odnalezione przy płocie stadionu klubu SKS Stoczniowiec w Gdańsku. Pogrzeb Jana Samsonowicza 6 lipca 1983 r. przerodził się w manifestację patriotyczną zwolenników „Solidarności”.

Więcej o Janie Samsonowiczu:

• Jan Michał Samsonowicz (biogram)
• Katarzyna Lisiecka: Poświęcili życie dla Niepodległej – bohaterowie Solidarności

* * *

#ArchiwumZbrodni

W sierpniu 2022 roku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej poinformował opinię publiczną o zainicjowaniu w Instytucie Pamięci Narodowej przedsięwzięcia określonego mianem ,,Archiwum Zbrodni”. Działania polegające na podejmowaniu na nowo śledztw w sprawie zbrodni z okresu lat 80. XX wieku realizuje Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Podjęcie na nowo śledztw dotyczących zbrodni komunistycznych z lat 80. XX wieku to efekt zmiany wykładni Sądu Najwyższego. Poszerzono katalog spraw, kwalifikowanych jako zbrodnie komunistyczne wyczerpujące znamiona zbrodni  przeciwko ludzkości. Działania podejmuje Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Przestępstwa popełnione w okresie obowiązywania w Polsce stanu wojennego są weryfikowane na nowo pod kątem nowych możliwości dowodowych. W konsekwencji może to prowadzić do wykrycia i pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sprawców bezprawnych czynów.

* * *

Do tej pory w ramach projektu #Archiwum Zbrodni informowano o następujących działaniach:

• Wznowienie śledztwa dotyczącego zbrodni lubińskiej – 29 sierpnia 2022 r. (w 40. rocznicę zbrodni lubińskiej)
• Wznowienie śledztwa w sprawie śmierci Piotra Majchrzaka – 20 września 2022 r.
• W związku z podjęciem na nowo śledztwa w sprawie pobicia Wojciecha Cieślewicza poinformowano o wznowieniu śledztwa, przedstawiono historię działalności i śmierci dziennikarza ,,Głosu Wielkopolskiego” – 16 marca 2023 r.
• W sprawie pobicia osób internowanych w Ośrodku Odosobnienia w Kwidzynie – 13 czerwca 2023 r.