English versionW 80. rocznicę przekształcenia ZWZ w AK upamiętniliśmy zmarłych weteranów pochowanych na gdańskich cmentarzach. Jednym z nich był pułkownik Władysław Czermiński, dowódca II Batalionu 27. Dywizji Wołyńskiej AK. W miejscu jego doczesnego pochówku na cmentarzu Srebrzysko odbyło się uroczyste przekazanie aktu opieki nad grobem w ręce pedagogów i wychowanków Szkoły Podstawowej nr 65 w Gdańsku. Oddział IPN w Gdańsk reprezentowała w na zamkniętej uroczystości naczelnik Katarzyna Lisiecka wraz ze współpracownikami. Szczególną oprawę wydarzeniu zapewniła delegacja uczniów wraz ze szkolnym sztandarem.
Ponadto pracownicy IPN uroczyście umieścili tabliczki weteranów walk o wolność i niepodległość Polski na nagrobkach żołnierzy AK: Henryka Barana (Cmentarz Łostowicki w Gdańsku) i Wandy Minkiewicz (Cmentarz Srebrzysko w Gdańsku), a także zapalili znicze na grobie majora AK Hieronima Bieńkowskiego, Roberta Pugaczewskiego i Jerzego Lejkowskiego (który był również żołnierzem powojennego podziemia niepodległościowego).
Płk Władysław Czermiński ps. „Jastrząb” (1910–1995), dowódca jednego z pierwszych polskich oddziałów partyzanckich na Wołyniu, broniących Polaków przed zbrodniami Ukraińców.
Urodził się 15 sierpnia 1910 r. w Jeżewie na Mazowszu. Jego ojciec Antoni był nauczycielem szkoły powszechnej, Władysław postanowił kontynuować rodzinne tradycje. Ukończył Seminarium Nauczycielskie w Wymyślinie i rozpoczął pracę w szkole w Antolinie, następnie w Szkole im. Ignacego Mościckiego w Kowlu na Wołyniu. W międzyczasie odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Krakowie i 50. pułku piechoty.
Po agresji Niemców i Sowietów na Polskę we wrześniu 1939 r., Władysław Czermiński zaangażował się w konspiracyjną działalność w Związku Obrońców Wołynia w rejonie Maniewicze. Od stycznia 1942 r. walczył w Związku Walki Zbrojnej przemianowanym 14 lutego 1942 r. na Armię Krajową, w Inspektoracie Kowel. Przyjął pseudonim „Jastrząb”. W kwietniu 1943 r. utworzył partyzancki „Oddział Jastrzębia”, broniący Polaków na Wołyniu przed napadami ukraińskich zbrodniarzy Ukraińskiej Powstańczej Armii/Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów OUN/UPA, które przerodziły się w przepełnione okrucieństwem ludobójstwo. Partyzanci wspomagali utworzoną przez polskich cywili bazę samoobrony Zasmyki. W styczniu 1944 r. „Oddział Jastrzębia” wszedł w skład 27. Dywizji
Piechoty AK jako II Batalion 50 pułku piechoty, uczestnicząc we wszystkich walkach toczonych przez Dywizję. Na szczególne podkreślenie zasługuje wyprowadzenie z okrążenia w Lasach Mosurskich batalionu wraz z rozbitkami z innych oddziałów i po dwumiesięcznych zmaganiach z nieprzyjacielem dołączenie do Dywizji na Lubelszczyźnie. „Jastrząb” walczył z Ukraińcami i z Niemcami do rozbrojenia Dywizji przez Sowietów w Skrobowie k. Lubartowa na Lubelszczyźnie w lipcu 1944 r. Jako dowódca wykazywał duże zdolności taktyczne, odznaczał się też szczególną troską o życie swoich żołnierzy. Bohater został odznaczony 1 lutego 1944 r. na mocy rozkazu Komendanta Głównego AK Krzyżem Walecznych, a 1 sierpnia 1944 r. Krzyżem Virtuti Militari V Klasy.
Mimo rozbrojenia oddziału Władysław Czermiński nie złożył broni i pozostał w konspiracji AK jako komendant Obwodu Łuków. W sierpniu 1945 r. został postrzelony przez Sowietów. Żołnierze AK przewieźli rannego na leczenie do Warszawy. Po odzyskaniu sił przedostał się do okupacyjnej strefy amerykańskiej Niemiec.
W 1948 r. wyjechał do USA, pracował w Zakładach Forda. Na emigracji pozostał przez cały, prawie półwieczny okres rządów komunistów w Polsce.
Do Wolnej Ojczyzny powrócił w 1994 r., zamieszkał w Domu Kombatanta „Za Falochronem” w Gdyni. Zmarł 29 sierpnia 1995 r., został pochowany na gdańskim Cmentarzu Srebrzysko (Rejon VIII, Kwatera VII Skarpa, rząd 1, nr grobu 5). Mogiła Władysława Czermińskiego została wpisana do tworzonej przez Instytut Pamięci Narodowej ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski.
Oprac. Katarzyna Lisiecka (OBUWiM w Gdańsku)