Nawigacja

Aktualności

Pamiętamy! 77. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego – 1 sierpnia 2021

Przedstawiciele IPN Gdańsk oddali hołd powstańcom warszawskim. Zachęcamy do zapoznania się online z broszurą poświęconą jednemu z bohaterów – Henrykowi Baranowi.

W 77. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego 1 sierpnia delegacje IPN Gdańsk i Delegatury IPN w Bydgoszczy oddały hołd bohaterom.

Przedstawiciele OBUWiM IPN Gdańsk złożyli kwiaty na dwóch wyremontowanych przez OBUWiM nagrobkach powstańców warszawskich.

Karolina Masłowska, Natalia Zych-Janukowicz, Karolina Dąbrowska oddały hołd weteranowi Powstania Warszawskiego Henrykowi Baranowi, spoczywającemu na Cmentarzu Łostowickim w Gdańsku.

  • Przedstawiciele OBUWiM IPN Gdańsk oddali hołd weteranowi Powstania Warszawskiego Henrykowi Baranowi, spoczywającemu na Cmentarzu Łostowickim w Gdańsku
  • Przedstawiciele OBUWiM IPN Gdańsk oddali hołd weteranowi Powstania Warszawskiego Henrykowi Baranowi, spoczywającemu na Cmentarzu Łostowickim w Gdańsku
  • Przedstawiciele OBUWiM IPN Gdańsk oddali hołd weteranowi Powstania Warszawskiego Henrykowi Baranowi, spoczywającemu na Cmentarzu Łostowickim w Gdańsku

Więcej na temat żołnierza Armii Krajowej i Powstańca Warszawskiego można dowiedzieć się z broszury przygotowanej przez OBUWiM IPN Gdańsk.

  • Broszura OBUWiM IPN Gdańsk poświęcona Henrykowi Baranowi
  • Broszura OBUWiM IPN Gdańsk poświęcona Henrykowi Baranowi

Regina Dąbkowska (OBUWiM w Gdańsku, Delegatura w Bydgoszczy) oddała cześć weteranowi Powstania Warszawskiego Eugenii Mireckiej na Cmentarzu Farnym w Grudziądzu.

Eugenia Mirecka (z d. Chęcińska), c. Mieczysława i Wiktorii Dobroś, urodziła się 7 stycznia 1902 r. w Kamieńskoje. Mirecka była uczestniczką powstania warszawskiego, a następnie została osadzona w Stalagu IV B/H Zeithain. Zmarła 7 grudnia 1946 r. Pochowana na Cmentarzu Farnym przy ul. Cmentarnej w Grudziądzu.

Zachęcamy do zapoznania się ze wspomnieniami jej córki Janiny Mireckiej-Maciejewskiej, także uczestniczki powstania warszawskiego oraz artystki-rzeźbiarki. Janina Mirecka-Maciejewska jest m.in. autorką poruszającej rzeźby znajdującej się na nagrobku matki.

Regina Dąbkowska 1 sierpnia reprezentowała również Naczelnik Delegatury IPN w Bydgoszczy Edytę Cisewską na miejskich obchodach 77. rocznicy wybuchu powstania warszawskiego w Bydgoszczy oraz złożyła okolicznościową wiązankę kwiatów pod pomnikiem upamiętniającym walczących.
 
(Fot. Gazeta Pomorska / Dariusz Bloch)

Z kolei naczelnik OBEN IPN Gdańsk Krzysztof Drażba złożył kwiaty pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego przy Targu Rakowym w Gdańsku.

  • Naczelnik OBEN IPN Gdańsk Krzysztof Drażba 1 sierpnia złożył kwiaty pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego przy Targu Rakowym w Gdańsku
  • Naczelnik OBEN IPN Gdańsk Krzysztof Drażba 1 sierpnia złożył kwiaty pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego przy Targu Rakowym w Gdańsku
  • Naczelnik OBEN IPN Gdańsk Krzysztof Drażba 1 sierpnia złożył kwiaty pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego przy Targu Rakowym w Gdańsku

Od 30 lipca do 9 sierpnia przed siedzibą IPN Gdańsk (al. Grunwaldzka 216) zapraszamy do zwiedzania wystawy elementarnej przygotowanej przez Biuro Edukacji Narodowej IPN Centrala w Warszawie pt. „Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę”. Zachęcamy do pobrania pierwszej – w całości kolorowej ekspozycji o Powstaniu Warszawskim.

  • Od 30 lipca do 9 sierpnia przed siedzibą IPN Gdańsk (al. Grunwaldzka 216) stoi wystawa elementarna przygotowana przez Biuro Edukacji Narodowej IPN Centrala w Warszawie pt. „Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę”
  • Od 30 lipca do 9 sierpnia przed siedzibą IPN Gdańsk (al. Grunwaldzka 216) stoi wystawa elementarna przygotowana przez Biuro Edukacji Narodowej IPN Centrala w Warszawie pt. „Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę”

Na mocy rozkazu komendanta głównego Armii Krajowej, gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora”, powstanie warszawskie rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 r. o 17.00, tzw. godzinie „W”. Miało na celu wyzwolenie stolicy spod niemieckiej okupacji przed wkroczeniem do niej Armii Czerwonej. Armia Krajowa i władze Polskiego Państwa Podziemnego zamierzały ujawnić się i wystąpić wobec Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (utworzonego w Lublinie i zależnego od woli Stalina) w roli gospodarza (jako jedyna legalna władza niepodległej Rzeczypospolitej). Powstanie planowane na kilka dni upadło 3 października po 63 dniach walki. W jego wyniku zginęło od 16 tys. do 18 tys. Żołnierzy AK i od 150 tys. do 180 tys. cywilów. Po kapitulacji Warszawa została doszczętnie zniszczona przez Niemców.

O ile pod względem militarnym powstanie zakończyło się klęską, o tyle pod względem politycznym miało znaczenie ogromne. Rozpoczynając je, Polacy zademonstrowali dążenie do odzyskania i utrzymania niepodległości. Jak pisał po wojnie Jan Nowak-Jeziorański, uczestnik tego niepodległościowego zrywu, legendarny „kurier z Warszawy”, „walka nie była daremna”, a powstanie warszawskie sprawiło, że „państwo polskie, chociaż zniewolone i wasalne, zachowało swoją odrębność, przetrwało Stalina, który w swych zamysłach prawdopodobnie chciał z niego z czasem uczynić część ZSRS”. (fragment broszury Powstańcy warszawscy ,wyd. IPN, seria „Patroni naszych ulic”)

Postacią łączącą Pomorze z historią Powstania Warszawskiego jest Krystyna Krahelska „Danuta”, sanitariuszka Powstania Warszawskiego, której twarz uwieczniona została w pomniku warszawskiej Syrenki. Na Cmentarzu Centralnym „Srebrzysko” znajdują się groby rodziców „Danuty” – Janiny i Jana Krahelskich.

Krystyna Krahelska urodziła się na Polesiu. Ojciec Jan Krahelski był inżynierem i oficerem Wojska Polskiego, w latach 1926-32 wojewodą poleskim. Mama Janina Krahelska była biologiem i lekarzem.

Od 14 roku życia Krysia była harcerką, prowadziła gromadę zuchów. Była też znana jako poetka. Studiowała historię, geografię i etnografię na Uniwersytecie Warszawskim. Śpiewała poleskie pieśni w Polskim Radio. Zakończyła studia tuż przed wybuchem wojny.

Słynna rzeźbiarka prof. Ludwika Nitschowa poprosiła ją o pozowanie do pomnika Syreny, na Powiślu (Wybrzeże Kościuszkowskie, niedaleko Mostu Świętokrzyskiego), odsłoniętego w kwietniu 1939 r. 

Prof. Nitschowa pisała: „Twarz Syreny jest twarzą Krystyny zmonumentalizowaną, aby nie było tak łatwo rozpoznać Krysię, co by ją krępowało. Bo chodziła ulicami warszawskimi – prosta, wysoka, jaśniejąca uśmiechem wewnętrznej młodzieńczej radości i siły”. 

W czasie okupacji Krystyna napisała i skomponowała pieśń „Hej, chłopcy, bagnet na broń!”. Prawdopodobnie znana pieśń „Dziś do ciebie…” też była jej dziełem.

W lipcu 1944, jako żołnierz Armii Krajowej ps. „Danuta”, otrzymała przydział do pułku Baszta na Mokotowie. Już w pierwszej godzinie Powstania Warszawskiego została ciężko ranna. Próbowała się doczołgać do trawnika przy Polnej, gdzie cierpiał jej ranny kolega. Zmarła rankiem 2 sierpnia. Pochowano ją na podwórku, dziś spoczywa na Cmentarzu Służewieckim.

Janina i Jan Krahelscy spoczywają na gdańskim Cmentarzu Centralnym Srebrzysko. Po śmierci męża dr Krahelska wybrała na grób kawałek ziemi przy wielkiej sośnie. Przypominała jej dorodne sosny poleskie. Idąc od bramy cmentarnej główną aleją pod górę, dostrzeżemy ją po lewej stronie, a przy niej skromny grób.

Janina Krahelska de domo Bury była biologiem, lekarzem, doktorem filozofii UJ, po wojnie pracownikiem naukowym Akademii Medycznej w Gdańsku, wychowawczynią wielu pokoleń lekarzy. Zmarła 2 maja 1976.

Więcej materiałów na portalu przystanekhistoria.pl w zakładce TEMATY pod hasłem Powstanie Warszawskie

do góry