Nawigacja

Aktualności

Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Gdańsku – Gdańsk, 27 lutego – 1 marca 2015

1 marca br. obchodziliśmy piątą rocznicę Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Centralnym punktem uroczystości w Gdańsku było otwarcie Alei Żołnierzy Wyklętych (28 lutego) oraz przemarsz I Krajowa Defilada Pamięci „Żołnierzy Niezłomnych”. Rocznicy towarzyszył szereg wydarzeń artystycznych i sportowych, odbywających się ku pamięci bohaterów walki o niepodległą Polskę.

Obchody rozpoczęły się w piątek 27 lutego w Szkole Podstawowej nr 65 im. Alfa Liczmańskiego, gdzie odbyło się ogłoszenie wyników II Wojewódzkiego Konkursu „Żołnierzy Wyklętych”. Uczniowie rywalizowali w poezji, pieśni i piosence patriotycznej oraz w konkursie plastycznym. Młodzi przedstawiciele szkół z terenu Pomorza przed licznie zgromadzoną publicznością składającą się kombatantów AK, przedstawicieli samorządu i organizacji społecznych zaprezentowali program artystyczny poświęcony „Żołnierzom Wyklętym”. Następnie wręczone zostały nagrody. W imieniu Instytutu Pamięci Narodowej przekazał je dr Karol Nawrocki, naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w Gdańsku.

Wieczorem w kościele pw. św. Brygidy w Gdańsku zespół „Pro Bono” przedstawił widowisko artystyczne poświęcone „Żołnierzom Wyklętym”. Poprzedziło je przemówienie na temat znaczenia Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, wygłoszone przez dr. Karola Nawrockiego. Gościem honorowym wydarzenia był członek V Wileńskiej Brygady AK Józef Bandzo ps. „Jastrząb”. Spektaklowi towarzyszyły niecodzienne okoliczności. W wyniku awarii prądu elektrycznego w centralnych dzielnicach Gdańska zespół występował początkowo przy blasku świec i świetle telefonów komórkowych. Mimo to towarzyszyła mu wspaniała atmosfera. Zgromadzona publiczność podziękowała zespołowi owacją na stojąco.

Tego samego dnia w Szkole Podstawowej nr 12 odbył się finał Halowego Turnieju Piłki Nożnej LSO (Liturgicznej Służby Ołtarza) im. „Żołnierzy Wyklętych” o Mistrzostwo Archidiecezji Gdańskiej. Mimo późnej pory rywalizacja o mistrzostwo była bardzo zacięta. W imieniu Oddziału IPN w Gdańsku nagrody wręczył dr Karol Nawrocki.

28 lutego ponad 500 osób zgromadziło się na akcji „Przyjdź i zapal znicz bohaterom”, w czasie której dokonano uroczystego otwarcia Alei Żołnierzy Wyklętych. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele samorządu, organizacji społecznych, stowarzyszeń patriotycznych, a także kibice. Przemówienie w imieniu Instytutu Pamięci Narodowej wygłosił dr Karol Nawrocki. Aleję poświęcił ks. Krzysztof Ławrukajtis, który zaznaczył, że „Pamięć historyczna nie ma nic wspólnego z nienawiścią. Modliliśmy się za żołnierzy wyklętych, którzy byli ofiarami nienawiści, ale także za nas samych, byśmy potrafili żyć dla wolności i pokoju”.  Przemówienie wygłosił Prezydent Miasta Gdańska Paweł Adamowicz, który również odnosił się do kwestii kultywowania pamięci bohaterów walki o niepodległą Polskę: „W tę nową ulicę, w tę nową topografię miasta Gdańska wpisujemy topografię pamięci. Utrwalamy tę pamięć odzyskaną i wciąż odzyskiwaną. To, że tu jesteśmy, jest dowodem na to, że my o tych bohaterach nie zapomnieliśmy i nigdy nie zapomnimy”. Następnie uczestnicy wydarzenia ustawili wzdłuż 700-metrowej Alei znicze. Liczni zgromadzeni kibice gdańskiej Lechii zapalili race. Hołd Żołnierzom Wyklętym oddano skandując hasło: „Cześć i chwała bohaterom”. 

Wieczorem 28 lutego w Klubie Parlament odbył się koncert grupy ­De Press. Muzycy zaprezentowali utwory poświęcone Żołnierzom Wyklętym z płyty „Myśmy Rebelianci”. W nieco lżejszej atmosferze koncertu wysłuchało kilkaset osób.

1 marca o godzinach porannych kościele pw. św. Brygidy odbyła się uroczysta msza św. Bezpośrednio spod kościoła wyruszyła pierwsza Krajowa Defilada Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” która ulicami Katarzynki, Podmłyńską, Pańską, Węglarską, Kołodziejską, Tkacką i Długą dotarła na Długi Targ. Parada miała niezwykłą oprawę. gdyż składała się z grup rekonstrukcyjnych oraz zrzeszeń kibiców piłkarskich z całej Polski. Uczestniczyły w niej także szkoły, organizacje społeczne oraz tłumnie zgromadzeni mieszkańcy Gdańska. Defilada miała symboliczne znaczenie. Otwierał ją na białym koniu gen. Władysław Anders, który na Długim Targu przyjął meldunki od zgromadzonych oddziałów. Był to hołd oddany żołnierzom polskim walczącym w Armii Krajowej, Polskim Siłom Zbrojnym na Zachodzie oraz żołnierzom podziemia niepodległościowego, którym po zakończeniu II wojny światowej nie dane było odebrać w niepodległej ojczyźnie zwycięskiej defilady. Przed ratuszem Głównego Miasta defiladę odebrali kombatanci walk o niepodległą Polską. Uroczystość zakończyło odtworzenie oryginalnego przemówienia gen. Władysława Andersa, wygłoszonego po zwycięskiej bitwie o Monte Cassino. Następnie licznie zgromadzeni mieszkańcy miasta mogli z bliska zapoznać się ze sprzętem wojskowym oraz członkami grup rekonstrukcyjnych. Odbył się także koncert pieśni patriotycznych. W trakcie wydarzenia podano także do publicznej wiadomości informację, że znalezione we wrześniu 2014 r. szczątki na Cmentarzu Garnizonowym należą do Danuty Siedzikówny „Inki”.

1 marca wieczorem odbył się na Cmentarzu Garnizonowym Apel Poległych. Wydarzeniu towarzyszyła kompania honorowa Żandarmerii Wojskowej. Modlitwę poprowadził arcybiskup metropolita gdański Sławoj Leszek Głódź, który wygłosił również krótkie przemówienie poświęcone „Ince”. Zaznaczył w nim, że społeczeństwo Gdańska powinno zabiegać o to, by doczesne szczątki niezłomnej bohaterki spoczęły na tutejszym cmentarzu. Po apelu poległych odbyło się złożenie wieńców i zniczy na symbolicznych grobach Danuty Siedzikówny „Inki” oraz Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”.

***

Obchodom Narodowego dnia Żołnierzy wyklętych towarzyszyły wystawy przygotowane przez Oddział IPN w Gdańsku. W pięciu różnych miejscach na Pomorzu Gdańskim prezentowana jest równolegle wystawa„«Nie jesteśmy żadną bandą. My jesteśmy z miast i wiosek polskich». 5. Wileńska Brygada Armii Krajowej na Pomorzu”: od 23 lutego do 6 marca br. w Gdyni (przy Zespole Szkół Administracyjno-Ekonomicznych na ul. Orłowskiej), od 25 lutego do 16 marca w centralnych punktach Gdańska oraz Gdyni (tj. na Długim Targu i placu Kaszubskim), od 26 lutego do 9 marca we Fromborku (na płocie przy Bałtyckim Ośrodku Badawczym Akademii Humanistycznej im. A. Gieysztora przy ul. Katedralnej). Wystawa we wnętrzach będzie prezentowana w Kościerzynie (w Muzeum Ziemi Kościerskiej) od 24 lutego do 31 maja.  

***

Organizatorami wszystkich wymienionych przedsięwzięć były Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku i Stowarzyszenie SUM, zaś współorganizatorami: Fundacja Tożsamość i Solidarność, Okręg Pomorski Światowego Związku Żołnierzy AK, Okręg Pomorski Związku Żołnierzy NSZ, Stowarzyszenie Kibiców Lechii Gdańsk „Lwy Północy”, Klub „Parlament” i Stowarzyszenie Historyczne im. 5 Wileńskiej Brygady AK. Kolejnymi partnerami (w przypadku wystaw i turnieju piłkarskiego) były poszczególne placówki edukacyjne, muzea i Archidiecezja Gdańska.

Patronat honorowy nad tegorocznym obchodami objął Prezydent Miasta Gdańska Paweł Adamowicz. Patronaty medialne – Radio PLUS (Gdańsk), Tygodnik „W Sieci” i „W Sieci Historii”. Sponsor główny – Bank Zachodni WBK.

W akcję promocyjną obchodów zaangażowani byli także m.in. piłkarze „Lechii”, którzy wystąpili na zasadzie wolontariatu w materiale filmowym przygotowanym przez pion edukacyjno-naukowym gdańskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej (prezentowany jest na profilu gdańskiego IPN na portalu Facebook).

***

Obchodzony 1 marca Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” uchwalony został ustawą z 3 lutego 2011 roku. Jego celem jest przywracanie pamięci i oddanie hołdu tym, którzy po zakończeniu wojny nie złożyli broni i nadal walczyli o niepodległą i demokratyczną Polskę.

do góry