Nawigacja

Aktualności

Wykład dr Alicji Paczoskiej-Hauke „Tragiczne powojenne losy żołnierzy ROAK z oddziału Marcjana Sarnowskiego »Cichego«” – Nowe Miasto Lubawskie, 25 października 2014

25 października br. (w sobotę) rozpocznie się o godz. 13.00 w Miejskim Centrum Kultury (ul. 19 stycznia) w Nowym Mieście Lubawskim wykład dr Alicji Paczoskiej-Hauke Tragiczne powojenne losy żołnierzy ROAK z oddziału Marcjana Sarnowskiego »Cichego«

Organizatorami spotkania są Towarzystwo Miłośników Ziemi Lubawskiej oraz Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku – Delegatura w Bydgoszczy.

***

Marcjan Sarnowski ps. Cichy urodził się 24 sierpnia 1926 r. w Sugajnie (pow. brodnicki). Jego rodzice prowadzili małe gospodarstwo w Marzęcicach (pow. lubawski). W czasie okupacji całą rodzinę wysiedlono, a jego jako 14-letniego chłopca skierowano do pracy w gospodarstwie rolnym u Franciszka Jastrzębskiego. Od 1941 r. był robotnikiem rolnym w Nowym Mieście Lubawskim. Dwa lata później za kradzież butów został skazany na rok pobytu w zakładzie karnym dla młodocianych w Lubawie. Potem pracował w niemieckiej fabryce galanterii skórzanej w Lubawie, a od 1944 r. – w niemieckim majątku w Mortęgach k. Lubawy. W styczniu 1945 r. wrócił do domu rodzinnego. Po zakończeniu wojny zatrudnił się w zakładzie budowlanym w Nowym Mieście Lubawskim u Leonarda Majewskiego. Jesienią 1945 r. razem ze swoim kolegą Alfonsem Orzepowskim zdecydował się wstąpić do podoficerskiej szkoły milicji i wyjechał do Gdyni. W lutym lub marcu 1946 r., w czasie urlopu spędzanego w stronach rodzinnych, zdecydował się do szkoły nie wracać i zaczął się ukrywać. Wraz z Orzepowskim ukrywali się w ziemiance niedaleko gospodarstwa rodziców Sarnowskiego w Marzęcicach. W połowie marca Sarnowski nawiązał kontakt z żołnierzami Ruchu Oporu Armii Krajowej, którymi dowodził S. Balla „Sokół Leśny". Po przejściu okresu próbnego przydzielono go do plutonu A. Różyckiego „Zjawy". Przysięgę złożył na ręce mjr. P. Nowakowskiego „Łysego", komendanta podokręgu AK „Pomorze". W pierwszych dniach lipca 1946 r. stanął na czele patrolu, który funkcjonował w ramach batalionu „Znicz" (ROAK) po zachodniej stronie Drwęcy. Dowodził wieloma akcjami zbrojnymi, w czasie których rozbijano posterunki MO i SOK oraz przeprowadzano rekwizycję żywności w państwowych spółdzielniach. 9 grudnia 1946 r. grupa operacyjna UB-MO zorganizowała obławę przeciwko jego grupie, w czasie której cześć partyzantów zginęła, część została zatrzymana i potem postawiona przed WSR w Bydgoszczy. Sarnowskiemu udało się uciec. 3 stycznia 1947 r. w Buczku w czasie próby ucieczki został zastrzelony przez patrol milicyjny z Krotoszyna. O jego śmierci rodzinę Sarnowskich powiadomił jeden z członków oddziału. 8 stycznia 1947 r. „Cichego" pochowano potajemnie w bezimiennej mogile na cmentarzu w Nowym Mieście Lubawskim, przy ulicy Grunwaldzkiej. Rodzinie dość szybko udało się ustalić miejsce pochówku, dlatego od wiosny 1947 r. opiekuje się jego grobem.

***

Dr Alicja Paczoska-Hauke – pracownik pionu naukowo-edukacyjnego Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Bydgoszczy. Autorka książek naukowych, m.in. „Szary", „Ryś", „Mściciel"… Żołnierze podziemia niepodległościowego na Kujawach Wschodnich (1945–1947), Bydgoszcz-Gdańsk 2013. W kwietniu br. uhonorowana medalem Kazimierza Wielkiego podczas uroczystej Sesji Rady Miasta w Bydgoszczy za działania na rzecz upamiętnienia żołnierzy podziemia niepodległościowego.

Wstęp wolny. Zapraszamy.

do góry